Ceny energii wystrzeliły, a zima dopiero się zaczyna

Mapę średnich cen energii przygotowali eksperci Energy Solution: Krzysztof Mazurski, Dyrektor Działu Portfolio Management oraz Wojciech Listoś, Ekspert hurtowego rynku energii i gazu.

Kluczowe informacje:

• Średnia cena energii elektrycznej na rynku SPOT w październiku to 175,37 EUR/MWh, czyli o 20,6% więcej m/m. Od lipca cena wzrosła już o 70%. Początek sezonu zimowego, spadająca produkcja mocy z fotowoltaiki i większe wykorzystanie paliw kopalnych mogą podnosić cenę.
• Na polskim rynku dodatkowym czynnikiem pro wzrostowym są wyłączenia dużych bloków konwencjonalnych, m.in. w Bełchatowie i Kozienicach. W efekcie mocniej eksploatowane są ich starsze odpowiedniki charakteryzujące się wyższymi kosztami krańcowymi.
• Średnia cena kontraktu rocznego na 2027 rok wzrosła w październiku o 14,4% m/m do 135,58 EUR/MWh. Od lipca kontrakt BASE_Y-27 wzrósł w Polsce o 23%, w Niemczech o 65%, a we Francji aż o 107%.
• Uprawnienia do emisji CO₂ wzrosły o 4,8% m/m i na początku listopada znajdowały się w pobliżu 90 EUR/t, niewiele poniżej tegorocznego maksimum przy 93 EUR/t.
• Gaz ziemny był segmentem o największej dynamice wzrostu. Roczny kontrakt TTF na 2027 rok podrożał o ponad 43% m/m, głównie w reakcji na wzrost napięcia na Bliskim Wschodzie. Wybory w USA przyniosły jednak zmianę nastrojów.
• Roczny kontrakt na węgiel ARA API2 wzrósł w październiku o 6,8% m/m, ale pod koniec miesiąca trend odwrócił się na spadkowy. Głównie z powodów logistycznych, w tym niskiego poziomu wód w Niemczech.

Rys. 1: Średnia cena SPOT w październiku 2026 r.

Średnia cena energii elektrycznej z dostawą na Rynku Dnia Następnego dla całej analizowanej strefy wyniosła w październiku 175,37 EUR/MWh i była o 29,96 EUR/MWh, czyli o 20,6%, wyższa niż we wrześniu. Tym samym październik okazał się najdroższym miesiącem na rynku spot w bieżącym roku kalendarzowym. Warto zwrócić uwagę na silny trend wzrostowy utrzymujący się od czterech miesięcy – od lipca cena wzrosła aż o 72,45 EUR/MWh (70%). Tak wysokiej dynamice wzrostu nadal sprzyjały głównie czynniki geopolityczne, które doprowadziły do wzrostu cen gazu ziemnego w Europie do najwyższych poziomów od kilku lat.

Listopad jest pierwszym miesiącem sezonu zimowego, dlatego presja na wzrost cen na rynku spot powinna się utrzymać. Udział fotowoltaiki w europejskim miksie wytwórczym z każdym dniem maleje, natomiast coraz większą rolę odgrywają paliwa kopalne, co przekłada się na wyższe koszty produkcji energii elektrycznej. W krótkim terminie sytuacji nie poprawiają również najnowsze prognozy pogody, zgodnie z którymi temperatury w pierwszej połowie listopada mają być niższe od średnich sezonowych. To z kolei dodatkowo zwiększy zapotrzebowanie na gaz do celów grzewczych.

Na polskim Rynku Dnia Następnego istotnym czynnikiem cenotwórczym są również wyłączenia dużych bloków w elektrowniach konwencjonalnych, m.in. w Bełchatowie i Kozienicach. Ich ograniczona dostępność, w połączeniu z pozostałymi uwarunkowaniami, może sprawić, że w najbliższym czasie ceny przekraczające 1000 zł/MWh będą pojawiać się stosunkowo często, szczególnie w dni robocze i w godzinach wysokiego zapotrzebowania.

Rys. 2: Średnia cena BASE Y-27 w październiku 2026 r.

Silne wzrosty były widoczne również na rynku terminowym, reprezentowanym przez kontrakt roczny na 2027 rok dla całej analizowanej strefy. Jego średnia cena wyniosła w październiku 135,58 EUR/MWh, co oznacza wzrost o 17,05 EUR/MWh (14,4%) w porównaniu z wrześniem. Warto podkreślić, że jedynie w trzech analizowanych krajach ceny utrzymały się poniżej psychologicznej bariery 100 EUR/MWh.

Cena instrumentu rocznego w Polsce, mimo nominalnie wysokiego poziomu, rośnie ostatnio wolniej niż na rynku niemieckim i francuskim. Od początku lipca notowania BASE_Y-27 w Polsce wzrosły o 23%, podczas gdy jego niemiecki i francuski odpowiednik zyskały odpowiednio aż 65% i 107%. W Niemczech większa zależność systemu elektroenergetycznego od elektrowni gazowych sprawia, że rosnące ceny gazu silniej oddziałują na ceny energii. Francja natomiast nadal boryka się ze skutkami kryzysu hydrologicznego, który rozpoczął się w okresie wakacyjnym. Niski poziom wód doprowadził tam do licznych wyłączeń reaktorów jądrowych.

CO₂ coraz droższe. Rynek szykuje się na nowy szczyt

Ceny uprawnień do emisji dwutlenku węgla wzrosły o 4,8% m/m. W ostatnim czasie widoczna jest silna korelacja między notowaniami EUA a cenami surowców energetycznych. Wraz ze zbliżającym się sezonem zimowym i rosnącym wykorzystaniem paliw kopalnych zwiększy się również emisyjność europejskiej energetyki, co będzie dodatkowo wspierać popyt na uprawnienia. Na początku listopada ceny EUA oscylują wokół psychologicznej bariery 90 EUR/t. Tegoroczne maksimum, odnotowane w połowie stycznia, wyniosło 93 EUR/t. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że jeszcze przed końcem roku notowania osiągną nowy szczyt.

Projekt unijnego porozumienia, które ma umożliwić utrzymanie większej liczby uprawnień do emisji CO₂ w rezerwie ETS, jest coraz bliżej wejścia w życie. Niedawno został wstępnie zatwierdzony przez komisję środowiska Parlamentu Europejskiego. Porozumienie zwiększyłoby limit uprawnień, które mogą pozostać w rezerwie stabilności rynkowej (MSR), z obecnych 400 mln do 700 mln, zapewniając zabezpieczenie przed ich potencjalnym niedoborem w przyszłości. Głosowanie nad porozumieniem na posiedzeniu plenarnym Parlamentu Europejskiego jest wstępnie zaplanowane na 23 listopada. Następnie będzie ono wymagało formalnego zatwierdzenia przez Radę UE.

Gaz wystrzelił o ponad 43 proc., ale rynek liczy na przełom

Gaz ziemny ponownie był segmentem rynku o największej dynamice wzrostu w ubiegłym miesiącu. Notowania rocznego kontraktu TTF na 2027 rok wzrosły o ponad 43% m/m., głównie pod wpływem nasilającej się niepewności geopolitycznej. Prezydent Donald Trump coraz wyraźniej sygnalizował wznowienie zmasowanych uderzeń na Iran, jednocześnie kierując dodatkowe siły wojskowe do regionu Zatoki Perskiej. W tym samym czasie Waszyngton nakazał ewakuację kolejnych pracowników placówek dyplomatycznych na Bliskim Wschodzie. Iran natomiast sygnalizował przygotowania do działań odwetowych przeciwko Izraelowi oraz regionalnym sojusznikom Stanów Zjednoczonych.

Przełom nastąpił na początku bieżącego miesiąca. Wyniki wyborów połówkowych w Stanach Zjednoczonych pokazały, że Demokraci zdobyli większość zarówno w Izbie Reprezentantów, jak i w Senacie. Był to cios dla Donalda Trumpa, ograniczający jego możliwości realizacji programu politycznego do końca kadencji.

Uczestnicy rynku uznali te informacje za sygnał możliwego złagodzenia konfliktu na Bliskim Wschodzie, co przełożyło się na spadki cen surowców energetycznych. W ciągu trzech sesji cena ropy Brent obniżyła się ze 118 USD/bbl do 96 USD/bbl. Tym samym po raz pierwszy od czterech tygodni jej notowania spadły poniżej 100 USD/bbl.

Europa ma problem z transportem węgla

Z kolei cena rocznego kontraktu na węgiel ARA API2 wzrosła w październiku o 6,8% m/m. Bezpośrednią przyczyną zwyżek była silna korelacja z cenami pozostałych surowców energetycznych. Jednak od 26 października widoczne jest wyraźne odwrócenie trendu na spadkowy. Wynika ono pośrednio ze słabszego popytu w Europie, związanego z barierami logistycznymi i ograniczoną dostępnością mocy wytwórczych.

Pod względem logistyki kluczowe znaczenie ma poziom wody w Renie w Kaub – jednym z najszerszych i najpłytszych odcinków rzeki, stanowiącym punkt odniesienia dla europejskiego transportu rzecznego. Niedawno wyniósł on zaledwie 21 cm, wobec około 60 cm w drugiej połowie października. Niski stan wody nadal utrudnia transport węgla barkami do elektrowni położonych w głębi lądu.